Lidmatenregisters - RHC Rijnstreek en Lopikerwaard

Introductie
Halverwege de negentiende eeuw begon de overheid haar inwoners zorgvuldig te monitoren. Zo zijn de bevolkingsregisters en de geboorte-, huwelijks– en overlijdensakten van de burgerlijke stand belangrijke bronnen voor genealogen en historici. Onderzoek naar de levens van voorouders vóór het jaar 1850 is daarentegen relatief ingewikkeld. Toch bestaan er wel degelijk interessante genealogische bronnen voor onderzoek naar voorouders in de vroegmoderne tijd. Met name kerkarchieven bevatten vaak veel aanknopingspunten voor onderzoekers. Zo hielden protestantse kerkgenootschappen lidmatenregisters bij, waarin ze nauwgezet noteerden wie er zoal belijdend lid van de gemeente was. In de registers is bovendien terug te vinden wie er wanneer uit het kerkgenootschap vertrok of overleed. Sommige rooms-katholieke genootschappen hielden vergelijkbare communicantenregisters bij, waarin staat welke personen de Eerste Communie hebben gedaan.

Onderzoek
In de lidmatenregisters is te vinden wie er deel uitmaakte van een kerkgenootschap gedurende een bepaalde periode. Eveneens is in de registers vaak te herleiden wanneer iemand verhuisde of overleed. Af en toe bevat de bron ook de notitie dat een lidmaat iets op zijn kerfstok heeft – en van het Avondmaal is uitgesloten. Bij het raadplegen van de lidmatenregisters is het goed om bedacht te zijn op de volgende aandachtspunten:

Raakvlak: de lidmatenregisters en kerkelijke attestaties zijn onderling nauw verwante bronnen: beide zijn behulpzaam om na te gaan tot welke kerkgemeente een persoon behoorde en waar iemand zoal heeft gewoond. De bronnen zijn echter niet onderling inwisselbaar. Hoewel een register van inkomende en uitgaande attestaties een fraai inkijkje kan bieden in wie er lidmaat van een bepaalde kerkgemeente is geweest, hebben attestaties slechts betrekking op verhuizende personen. In de lidmatenregisters staan daarentegen alle belijdende leden vermeld, inclusief degenen die nooit uit de plaats vertrokken.
Dubbele namen: de registers bevatten vaak meervoudige inschrijvingen van één persoon. Dit komt doordat mensen allereerst op het moment van hun belijdenis of binnenkomst met attestatie van elders werden ingeschreven. Daarnaast vonden er periodieke hertellingen plaats. Predikanten gingen dan bij de huizen langs om te bepalen wie er lidmaat van de gemeente was.
Protestanten en katholieken: ‘lidmaat’ is een protestantse term die verwijst naar (veelal jongvolwassen of oudere) gelovigen die belijdenis hebben afgelegd. Vooralsnog hebben de indexen met het etiket ‘lidmatenregister’ dan ook slechts betrekking op protestantse registers. Momenteel zijn er nog geen indexen van katholieke communicantenregisters via de website beschikbaar.

Indexen
Op de website staan de volgende indexen: