Hofpoort Ziekenhuis en voorgangers

Op 1 januari 2016 eindigde door de juridische fusie met het Sint Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein de ruim 45-jarige zelfstandigheid van het Woerdense Zuwe Hofpoort Ziekenhuis. Het ‘Hofpoort’ was in 1970 ontstaan uit twee ziekenhuizen: het rooms-katholieke Ope Dei van de Sint Franciscusstichting en het neutrale Algemeen Ziekenhuis.

Twee initiatieven voor een ziekenhuis

Al vanaf het begin van de twintigste eeuw waren er plannen voor een ziekenhuis in Woerden. In 1922 richtten de plaatselijke afdeling van Het Groene Kruis en haar voorzitter, huisarts P.C. Verkerk, een stichting op voor een ziekenhuis voor alle gezindten. De rooms-katholieke bestuursleden trokken zich kort daarna terug.Pastoor Megens had datzelfde jaar namelijk een stichting opgericht voor een rooms-katholiek ziekenhuis. Voor 25.000 gulden kocht hij villa Metzstein aan de Utrechtsestraatweg van textielfabrikant Münninghoff.

De Sint Franciscusstichting

Omdat de nieuwe Sint Franciscusstichting weinig geld had, kon zij nog geen groot ziekenhuis bouwen. De villa werd voor bijna 9.000 gulden verbouwd. Er kwamen verpleegkamers, een operatiekamer, een kraamkamer, een kapel en verblijven voor het verplegend personeel.Megens bereikte met de Kleine Zusters van Sint Joseph uit Heerlen overeenstemming over de personeelsbezetting. Nadat acht zusters in Woerden waren aangekomen, werd de Sint Franciscusstichting op 6 juli 1923 officieel geopend. Het gebouw diende zowel als ziekenhuis als verpleeghuis voor ouderen.

Het Algemeen Ziekenhuis

Ook het bestuur van het Algemeen Ziekenhuis zette zijn plannen voort. Na het vertrek van de rooms-katholieke leden kreeg de officieel neutrale instelling een sterker protestants-christelijk karakter. Aan de Zandwijksingel, later de Burgemeester H.G. van Kempensingel, werd grond gekocht. Collectes en subsidies, onder meer van de Nutsspaarbank, brachten het benodigde geld bijeen.

De bouw werd begin 1925 voor ruim 23.000 gulden aanbesteed. Op 15 februari 1926 ging het ziekenhuis open. Het beschikte over negen ziekenzalen, een operatiekamer en een ruimte voor Het Groene Kruis. Het personeel bestond uit een directrice, een gediplomeerd verpleegster en twee leerling-verpleegsters.De eerste directrice, mevrouw H. Booij, had eerder een ziekenhuis in Enschede geleid en zich daarna als gepensioneerde in Woerden gevestigd. Zij nam de leiding een jaar lang kosteloos op zich. Daarna volgde Groene Kruis-kraamverpleegster M. van Heeringen haar op. Het ziekenhuis groeide snel en moest al in 1930 worden uitgebreid.

Groei van beide ziekenhuizen

Vanaf de tweede helft van de jaren twintig had Woerden twee ziekenhuizen. Het aantal patiënten, behandelingen en personeelsleden nam toe en er kwam meer medische apparatuur. In 1940 beschikten beide instellingen over een röntgenapparaat.

In 1945 verpleegde de Sint Franciscusstichting ongeveer 565 mensen. Er werden ruim 250 operaties en circa 700 andere behandelingen uitgevoerd. Het Algemeen Ziekenhuis nam 385 patiënten op en verrichtte ruim 200 grote en kleine operaties en ongeveer 1.000 andere behandelingen.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide de bevolking van Woerden en omgeving, waardoor beide ziekenhuizen moesten uitbreiden. Het Algemeen Ziekenhuis opende in 1953 een nieuwe vleugel langs de Meeuwenlaan. In 1963 werd het oude hoofdgebouw vervangen door nieuwbouw met de voorgevel aan de Burgemeester H.G. van Kempensingel en de hoofdingang aan de Meeuwenlaan. In 1969 werden er 2.250 patiënten verpleegd.

De Sint Franciscusstichting kreeg in 1954 naast de oude villa een nieuw gebouw en de naam Ope Dei, ‘door het werk van God’. Ook dit ziekenhuis werd snel te klein. De bejaardenzorg verhuisde naar een afzonderlijke locatie, waaruit later bejaardentehuis De Vossenschans ontstond.

Interne verbouwingen en kleine uitbreidingen boden onvoldoende ruimte. Vanaf 1964 werd daarom gewerkt aan een nieuw ziekenhuis, dat in 1968 achter Ope Dei gereedkwam. In 1969 werden daar bijna 2.500 patiënten verpleegd door ongeveer tweehonderd verpleegsters.

   Slechts een klein deel van het personeel bestond toen nog uit zusters van Sint Joseph. Ongeveer zeventig lekenverpleegsters woonden in de nabijgelegen zusterflat. Aan Ope Dei waren vijftien specialisten verbonden.

Fusie en nieuwbouw

De twee ziekenhuizen waren vanuit verschillende levensbeschouwelijke achtergronden ontstaan. Aan het einde van de jaren zestig waren beide besturen er echter van overtuigd dat samenwerking de medische zorg in Woerden en omgeving zou verbeteren.

In 1970 fuseerden het Algemeen Ziekenhuis, met 135 bedden, en Ope Dei, met 150 bedden, tot de Stichting Hofpoort Ziekenhuis. Aanvankelijk wilde men Ope Dei uitbreiden tot een ziekenhuis met 270 bedden. Nieuwbouw bleek echter een betere investering.

In 1977 werd op kantorenterrein Middelland, aan de zuidzijde van Woerden, de eerste paal geslagen. Het nieuwe Hofpoort Ziekenhuis was eind 1979 gereed en werd op 15 april 1980 in aanwezigheid van prinses Beatrix officieel geopend.

  Het voormalige Ope Dei werd ingericht als verzorgingstehuis Weddesteyn en de gemeente verbouwde het oude Algemeen Ziekenhuis tot stadskantoor. Beide gebouwen werden in de jaren negentig afgebroken.

Einde van de zelfstandigheid

Het Hofpoort Ziekenhuis groeide in de eerste drie decennia van zijn bestaan. Veranderende opvattingen en normen over de minimale omvang van een compleet algemeen ziekenhuis zetten de zelfstandigheid later onder druk.

In 2015 werd vastgesteld dat het goed functionerende Hofpoort te klein was om zelfstandig te blijven. Protesten van inwoners, gemeentebestuurders en belangenorganisaties konden een fusie niet voorkomen. Na de fusie bleef de locatie als polikliniek onder de naam Sint Antonius Woerden in gebruik.