HBS F.A. Minkemaschool

Op 6 januari 1925 werd het nieuwe gebouw van de Hogere Burger School (HBS) voor Woerden en omstreken aan de Van der Valk Boumanlaan officieel geopend. De school was vijf jaar eerder begonnen in een voormalig kantoorpand aan de Havenstraat. De nieuwbouw kwam tot stand ondanks politieke en financiële problemen.

Oprichting van de HBS

Het initiatief voor de school kwam van notaris F.A. Minkema en J.H. de Ruyter, hoofd van de openbare lagere school. Met een groep medestanders richtten zij in 1918 een vereniging op. Het liefst wilden zij een Rijks-HBS, maar toen die niet haalbaar bleek, koos het bestuur voor een ‘bijzonder neutrale’ school.

Het werd de eerste school voor voortgezet onderwijs in Woerden. De lagere scholen boden wel uitgebreid lager onderwijs (ULO), maar voor verder onderwijs moesten leerlingen per trein naar Gouda of Utrecht. Dat gold ook voor jongeren uit de omliggende plaatsen. Daarom kreeg het plan steun van burgemeesters, artsen en fabrikanten uit Harmelen, Bodegraven, Linschoten en Kamerik.

Ook binnen de protestantse en rooms-katholieke zuilen stond men welwillend tegenover het initiatief. Een afzonderlijke HBS voor hervormde, gereformeerde of katholieke leerlingen zou namelijk te weinig leerlingen trekken om te kunnen voortbestaan.

De HBS bestond sinds 1863 als onderwijsvorm en was een van de nieuwe schooltypen die tussen 1860 en 1920 ontstonden. In die periode kwamen ook technische scholen voort uit ambachtstekenscholen. Woerden had sinds 1871 zo’n school. Deze bleef lange tijd een avondschool en kreeg pas in 1941 een dagopleiding.

Van de Havenstraat naar nieuwbouw

Het eerste schooljaar begon in september 1919 met dertig leerlingen, een directeur en zes docenten. Zij kregen les in een oud gebouw aan de Havenstraat, naast het kantoor van het Groot-Waterschap van Woerden.

Het leerlingenaantal groeide snel: vijf jaar later waren er bijna honderd leerlingen. Het pand, dat de vereniging in 1919 had gekocht, was daarvoor bouwkundig en ruimtelijk ongeschikt.

Nieuwe onderwijswetgeving uit 1920–1922 maakte het mogelijk dat scholen van neutrale verenigingen, net als protestants-christelijke en rooms-katholieke scholen, subsidie van het Rijk en de gemeente ontvingen. Daardoor kon een nieuw schoolgebouw met een afzonderlijke conciërgewoning worden gebouwd.

De opdracht was aantrekkelijk voor aannemers. Vanuit Woerden probeerde men het werk aan een plaatselijke aannemer te gunnen, maar de goedkoopste inschrijver kwam van buiten de stad. Hierdoor ontstonden problemen met de subsidie, die nog op tijd werden opgelost. De nieuwe school kon daardoor op 6 januari 1925 officieel worden geopend.

Groei van het voortgezet onderwijs

Na de oprichting van de kaasmarkt versterkte ook de opening van de HBS de regionale functie van Woerden in het Stichts-Hollandse veenweidegebied. Tussen 1924 en 1940 kwamen daar een technische dagschool, een landbouwschool en een huishoudschool bij.

Na 1945 werden ook de ULO-afdelingen van de rooms-katholieke en christelijke scholen zelfstandige scholen voor voortgezet onderwijs. Daaruit ontstonden de katholieke Sint Jozefmavo, die later opging in het Minkema College, en de nog bestaande F. Kalsbeek Scholengemeenschap.

Van HBS naar Minkema College

De HBS bleef tot 1961 onder het bestuur van een vereniging. In dat jaar werd de school aan het Rijk overgedragen en werd zij een Rijksscholengemeenschap.

Het uit 1924 daterende gebouw werd te klein. Daarom verrees in 1976–1977 een grote uitbreiding achter de oude school. Dit bleek niet de laatste uitbreiding.

Het huidige Minkema College is genoemd naar initiatiefnemer en jarenlang voorzitter F.A. Minkema. Met twee locaties, honderden leerlingen en een groot aantal onderwijsvormen is het een voortzetting van de vroegere HBS. Het oude school

gebouw is nu een gemeentelijk monument en herinnert aan de geschiedenis van de school.