Nieuws

Archief gerechten Lopik gerestaureerd

In het afgelopen jaar zijn de archieven van de gerechten onder Lopik gerestaureerd. Het oudste archief is dat van het gerecht Benschop, dat teruggaat tot 1519. De archieven bevatten veel informatie over openbare verkopingen, boedelscheidingen, voor het gerecht gesloten huwelijken en eigendomsovergangen van onroerend goed binnen de huidige gemeente Lopik.jaarsveld prent 22

In het geval van het gerecht Jaarsveld - een hoge heerlijkheid - gaat het archief ook over rechtszaken. Zo werd in 1743 een gevangene in de toren van het kasteel van Jaarsveld ter dood veroordeeld. Het ging om de 22-jarige Hendrikje Copier, die haar man met rattengif had omgebracht. Zij kwam tot haar daad omdat ze na een "vrijagie" tegen haar zin met de 50-jarige Dirk Mastboom was getrouwd, terwijl zij verliefd was op de jonge soldaat Herbert van Muyden. Het archief vermeldt dat het vonnis werd voltrokken door de jonge vrouw te radbraken en haar dode lichaam tentoon te stellen op de Galgewaard buiten de dijk van Jaarsveld. Het is een voorbeeld van de vele zaken die in de archieven te vinden zijn.

De gerestaureerde stukken behoren tot de archieven van de gerechten Lopik en Zevenhoven; Benschop; Cabauw; Jaarsveld; Lopik en Lopikerkapel; Noord-Polsbroek; Zuid-Polsbroek; Willige Langerak; Zevender; Zevenhoven en Kapel. De restauratie werd door tussenkomst van het RHC uitgevoerd door het Restauratie-atelier Helmond. De kosten werden betaald uit het budget dat de gemeenteraad van Lopik in juli 2013 hiervoor beschikbaar had gesteld. De archieven moeten op grond van de Archiefwet in goede staat worden bewaard, omdat zij van groot belang zijn voor de geschiedschrijving.

(10 oktober 2014)

Website RHC vernieuwd

Deze zomer is de vernieuwde website van het RHC gelanceerd. Dat ging geruisloos, niet alleen vanwege de vakantietijd maar ook omdat met name de datagegevens op de website nog aanpassing behoeven om alles optimaal te laten werken. Zelfs nu wordt er op de achtergrond nog gesleuteld aan de site: "Klaar is ie nooit." Maar met trots vragen wij hierbij nu aandacht voor het resultaat, waaraan door medewerkers en vrijwilligers hard is gewerkt.

Nieuw is dat er op de website scans zijn te zien van archiefstukken.homepage website Op kosten van de gemeente Woerden kon een groot deel van de oud-rechterlijke archieven van Woerden (inclusief Harmelen, Kamerik en Zegveld) worden gedigitaliseerd. Op de homepage wordt hiervoor aandacht voor gevraagd bij een uitgelichte scan. Om bij de registers te komen die u wilt inzien, moet u eerst naar het Archievenoverzicht. Daarin zoekt u naar een specifiek archief van een "Woerdense" gerecht en komt u bij de scans terecht. Zo kunt u rustig thuis langs de digitale weg door een 17e eeuw register bladeren. In een enkel geval komt u een zelfde register ook na een zoekopdracht bij de indexen tegen, maar dat is op dit moment nog maar sporadisch.

Van trouwe bezoekers van onze website hoorden we terug dat de zoekmogelijkheden echt verbeterd zijn. Zowel bij de indexen als bij de foto's en kaarten zijn er meer filtermogelijkheden. Doel is immers uit de vele datagegevens op de site zo snel mogelijk te komen bij de persoon of het onderwerp dat u interesseert. Onveranderd is dat op de site duidelijk is vermeld welke bronnen er precies op zijn ontsloten, en dus ook welke (nog) niet. Dit inzicht is belangrijk bij het verrichten van onderzoek.

Het RHC is blij dat de website zo goed ontvangen is. Toch zijn er ook minder positieve reacties. Het is inmiddels bezoekers opgevallen dat het niet meer mogelijk is om de kranten uit het recente verleden via de site in te zien, wat voorheen wel kon. Wij begrijpen de teleurstelling volkomen, maar deze maatregel is genomen nadat bleek dat het RHC inbreuk maakte op het auteursrecht. Bezien wordt of hiervoor binnen de financiele mogelijkheden een oplossing voor kan komen.

Mocht u verder nog tips hebben om de website verder te verbeteren dan horen wij dat graag van u. Wij wensen u veel genoegen met de vernieuwde website.

(1 oktober 2014)   

 

Nieuwe indexen op de website

Onder de indexen op deze website zijn enkele nieuwe bestanden opgenomen. Het gaat om:a0792a

  • Belastingkohieren Lopik, 1793-1803;
  • Kerkelijke attestaties Oudewater, 1867-1882;
  • Notariële akten Woerden, 1839-1842, 1908-1910;
  • Notariële akten IJsselstein, 1907-1909.

(08 juli 2014)

Notariële archieven beperkt beschikbaar

Het RHC is gestart met de voorbereidingen om de notariële archieven van vóór 1811 te scannen. Het project beslaat de notarissen binnen het gehele werkgebied. Om de overlast voor bezoekers zoveel mogelijk te beperken, gebeurt het scannen in vier delen. Via de website houden we u telkens op de hoogte welke inventarisnummers niet zijn in te zien. Hieronder volgt de eerste opsomming.

Allereerst worden vooral de kleine notariële archieven gescand. De komende weken worden de desbetreffende stukken afgezonderd voor de scanning. Vanaf dat moment is een register niet meer beschikbaar voor onderzoek. Volgens planning duurt dit tot in de maand augustus. In tussentijd worden dan alweer voorbereidingen getroffen voor het tweede deel.l0876a

Deel 1 betreft:

  • B066: Bodegraven: inv. 880-893 en 895;
  • L155: Cabauw: inv 672, 673;
  • L156: Lopik: inv. 1111, 1112;
  • L157: Zevender: inv. 3104, 3105;
  • M023: Montfoort: inv. 1445-1469, 1471-1476 en 1484;
  • R066: Reeuwijk: inv. 6956-6964;
  • W054: Woerden: in deze fase alleen inv. 8496-8545;
  • W178: Kamerik, inv 931-938;
  • Y045: IJsselstein: inv. 2836, 2837, 2840, 2842, 2875 en 2876.

Terug op 29 augustus 2014.

(26 mei 2014)


Deel 2 betreft:

  • W054: Woerden: inv. 8546-8680.

Terug op 26 september 2014.

(15 augustus 2014)


Deel 3 betreft:

  • W054: Woerden: inv. 8681-8768, 8775-8776.

Terug op 21 november 2014.

(15 september 2014 / 19 november 2014)


Deel 4 betreft:

  • O063: Oudewater: inv. 1877-2000.

Terug op 19 januari 2015.

(26 september 2014)

Restauratie oud-rechterlijk archief Lopik

Opnieuw zal een gedeelte van de oud-rechterlijke archieven van Lopik worden gerestaureerd. Deze keer gaat het om archief van de gerechten Benschop, Cabauw en Jaarsveld. De stukken gaan op 7 mei naar het restauratie-atelier en zijn enkele maanden niet beschikbaar voor onderzoek. De stukken worden namelijk eind augustus terug verwacht.

Hieronder volgen de inventarisnummers van de desbetreffende archiefstukken:

L146: Gerecht Benschop (oud-rechterlijk): inv. 186, 189, 226, 230, 232, 233, 241, 247-249, 252-254, 257-260, 262, 263, 270, 271, 284, 285, 296, 298, 302, 309, 312, 328, 329, 332 en 334-339.

L147: Gerecht van Cabauw (oud-rechterlijk): inv. 495 en 502.

L148: Gerecht Jaarsveld (oud-rechterlijk): inv. 859, 862, 864, 865, 877, 889, 902, 903 en 910.

Terug op 15 augustus 2014.

(29 april/15 mei 2014/15 augustus 2014)

 

Archief Groot-Waterschap van Woerden

Het archief van het Groot-Waterschap van Woerden wordt momenteel geïnventariseerd. Het toegankelijk maken van het eeuwenoude archief is een groot project, waarmee al geruime tijd geleden is gestart. Het archief bestrijkt de periode 1322-1994. De werkzaamheden zijn nu zover dat de stukken (fysiek) herordend kunnen worden. Dit betekent dat het archief vanaf 1 mei tijdelijk niet meer te raadplegen is.

De oude inventarissen van het archief staan in het archievenoverzicht onder de beheersnummers H094 en H094a.

(10 april 2014)

 

Inventarissen op site (zoals van archief IJsselstein)

Onlangs zijn er in het Archievenoverzicht op deze website 27 nieuwe toegangen geplaatst en 42 toegangen die in het afgelopen jaar gewijzigd zijn vervangen. Een van de nieuw geplaatste toegangen is de inventaris van het in 2012 bewerkte archief van de gemeente IJsselstein (1811-1942). Van dit archief met een omvang van 66 strekkende meter is door archivist Rob Alkemade een handzame toegang gemaakt. De inventaris is een goed instrument om archiefonderzoek te doen en de geschiedenis van IJsselstein verder bloot te leggen.

y0420.jpgIn de inleiding op deze inventaris wordt een korte schets gegeven over de ontwikkeling van IJsselstein, het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie in de periode 1811-1942. Zo wordt onder andere beschreven hoe het inwonertal van IJsselstein op 1 januari 1943, 5036, bijna twee keer zo groot was als het aantal inwoners dat de gemeente in 1815 telde, namelijk 2642. De grootste groei maakte de gemeente echter pas vanaf het laatste kwart van de 19e eeuw door. De groei stagneerde vanaf de jaren ’30 van de 20e eeuw; in de laatste jaren van de beschreven periode bleef het aantal IJsselsteiners vrijwel gelijk. Het merendeel van de IJsselsteiners woonde in het stadscentrum, binnen de gracht; ongeveer een kwart woonde op de boerderijen in de polders en later in woningen in de buitenbuurten Eiteren en Panoven.

Uit het archief valt verder op te maken dat IJsselstein zich in de loop van de 19e en begin van de 20e eeuw ruimtelijk beperkt ontwikkelde, terwijl de stad in economisch opzicht wel een zekere streekfunctie had. Vanaf 1850 kreeg de gemeente te maken met de opkomst van industriële bedrijvigheid. Vooral de houtnijverheid en houtverwerking maakten opgang. Op vrijkomende terreinen in of vlakbij het centrum ontstonden meubelfabrieken zoals de familiebedrijven Schilte en Van Rooijen, gelegen langs de Hollandse IJssel. Aan die rivier werden ook rond 1870 ten zuiden van het centrum twee steenfabrieken gebouwd, die weldra samengingen onder de naam De Overwaard. Landbouw, handel, houtverwerking en baksteenproductie bleven tot halverwege de vorige eeuw de belangrijkste economische pijlers van de gemeente. De meeste IJsselsteiners werkten in de eigen gemeente; pas vanaf de jaren ’20 begon zeer langzaam enig woon-werkverkeer naar Utrecht op te komen. Over de ontwikkeling en groei van IJsselstein en allerlei gebeurtenissen die plaats vonden in deze periode, zoals de brand van de Hervormde Nicolaaskerk op 10 augustus 1911, is in dit archief dan ook het nodige terug te vinden.

Het archief maakt voor de periode vanaf 1824 een zeer complete indruk. Vernietiging van daarvoor in aanmerking komende bescheiden had vrijwel niet plaats gehad. Tijdens de uitvoering van dit project is in totaal circa 20 meter archiefbescheiden zonder administratieve en historische waarde, voornamelijk uit de periode 1908-1940, daadwerkelijk vernietigd. Het archief van vóór 1851 is volledig bewaard gebleven. Een ieder die het wil inzien is van harte welkom bij het RHC. 

(25 november 2013)

 

Nieuwe indexen op website

Vandaag zijn er weer nieuwe indexen op de website geplaatst. Het is de oogst van verschillende projecten die bij het RHC lopen. Zo wordt er gewerkt aan de ontsluiting van de akten van indemniteit, die een indruk geven van de verhuizingen van onze voorouders. Daarnaast zijn er verschillende aanvullingen op de indexen op de notariële akten van enkele plaatsen, alsmede het zeer oude weeskamerarchief van Montfoort. Tot slot zijn er diverse oud-rechterlijke archieven nader toegankelijk gemaakt. Het resultaat wordt gevormd door indexen op transport- of schepenakten, zoals hieronder nader omschreven.

De nieuwe indexen op een rijtje:

Akten van indemniteit

  • Benschop, 1697-1731
  • Oudewater, 1741-1836
  • Polsbroek, 1702-1811

Weeskamer

  • Montfoort, 1382-1543

Notariële akten

  • Bodegraven, 1838-1851, 1906
  • Harmelen, 1906-1911
  • Lopik, 1906
  • Woerden, 1826, 1835-1838, 1906-1907
  • IJsselstein, 1906-1907

Transportakten / schepenakten

  • Barwoutswaarder, 1719-1810
  • Harmelen (gerecht Indijk), 1742-1784
  • Hoenkoop, 1646-1811
  • Willeskop, 1591-1812
  • Woerden, 1765

(18 oktober 2013)

Inventaris Waterschap Houten 1668-1969

Het oud-archief van het waterschap Houten is geinventariseerd. Het eigenlijke archief begint in 1863, maar in de inventaris zijn ook de archiefbescheiden van de rechtsvoorgangers opgenomen. Het waterschap Houten besloeg grofweg het grondgebied van de gelijknamige houten.jpggemeente, zoals die in 1858 was ontstaan door samenvoeging van Houten, Oudwulven en Schonauwen. In de loop der tijd zijn de grenzen van het waterschap Houten gewijzigd, voor het laatst in 1966 toen 100 hectare werd ontpolderd in verband met de ontwikkeling van de Utrechtse wijk Lunetten. Ook andere ontwikkelingen, zoals de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal en de uitbreiding van de kern Houten, hadden hun weerslag op het waterschap. Een en ander is nu gemakkelijk na te gaan in het waterschapsarchief, dankzij de "Inventaris van het archief van Waterschap Houten en zijn rechtsvoorgangers, (1550) 1668-1969". De inleiding beschrijft de beknopte geschiedenis en geeft een overzicht van het bestuur en personeel in de periode 1864-1969.

Korte tijd na de opheffing werd Houten ondergebracht in Waterschap Kromme Rijn, inmiddels onderdeel van Hoogheemraadschap De Stchtse Rijnlanden.

(2 oktober 2013) 

 

"Terug in de tijd met Opa": twee films over Linschoten en Montfoort

  film.jpg

Het RHC heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan twee films over de geschiedenis van Linschoten en Montfoort. In beide films vertelt een opa aan zijn kleindochter over de plaatselijke historie. Het script kwam in nauwe samenwerking met het RHC tot stand. De initiatiefnemer, de Stichting Open Monumentendag Montfoort Linschoten" hoopt hiermee op de scholen meer bekendheid te geven aan de plaatselijke geschiedenis. De film prikkelt leerkrachten en scholieren om bepaalde aspecten nader uit te zoeken. In sneltreinvaart gaat de film van Montfoort in op de geschiedenis van de burggraven, kerk en commanderij en het leven in het stadje aan de IJssel. In de film van Linschoten is er onder meer aandacht voor het Huis te Linschoten, de vier kastelen uit de middeleeuwen, de kerken en het vervoer over weg en water.

Zolang de voorraad strekt zijn de films in Linschoten en Montfoort te koop bij de plaatselijke Wereldwinkel. Over enige tijd is de film gratis te downloaden via de landelijke website van de Open Monumentendag. 

(26 juni 2013)