Pokkenlijders en piskijker

Op 20 mei 1779 verschijnen een woedende Gerrit Oudshoorn en zijn vrouw Niesje Bruijkers uit Boskoop voor de Woerdense vredemakers. De reden voor hun komst en hun ontstemdheid is het optreden van de in Woerden woonachtige dokter Pieter Hottentot Claus. De dokter had Niesje Bruijkers en haar kinderen Willem en Claartje Oudshoorn onderzocht en een gruwelijkepiskijker diagnose gesteld. Na “bezigtiging van het urinaal” constateerde de dokter, dat ze alle drie het slachtoffer waren geworden van de “Spaanse pokken”, de naam waaronder syfilis toentertijd bekend stond. Hottentot Claus had hen uitgelegd, dat dit zo ernstig was dat iedereen die ze een hand zouden geven of die uit een zelfde glas als zij zou drinken onvermijdelijk ook door de ziekte zou worden aangetast. De dokter kon, zo beweerde hij, de kwaal wel bestrijden, maar dat zou het gezin 130 gulden kosten: veertig gulden voor moeder en dochter en vijftig gulden voor de zoon, die de “vuylste pokken” had, waarvan de helft vooraf betaald moest worden. De geschrokken familie Oudshoorn betaalde direct 65 gulden, maar voordat de behandeling begon werd er door Gerrit en zijn vrouw een “second opinion” ingewonnen bij deskundigen. Daaruit werd duidelijk dat de diagnose volslagen onjuist en onzinnig was en werd de geachte medicus Hottentot Claus ontmaskerd als ordinaire piskijker. Kennelijk had hij het geld hard nodig, want uit de archieven bleek dat er veel schuldeisers achter hem aanzaten. Hij was dus wijselijk niet aanwezig bij de rechtzaak. Een vonnis zou er echter niet volgen, omdat de dokter voortijdig het leven liet. Op 20 augustus 1779 werd Pieter Hottentot Claus in de Hervormde kerk van Woerden begraven.

Bekijk de betreffende akte                                    Overzicht gedigitaliseerde archieven

nl-wdrhcrl ar w017 139 0097